Dukesha dhe artari – Virginia Woolf

Oliver Bacon jetonte në kulmin e një shtëpie, e cila sodiste përmbi Green Park. E kishte një apartament; karriget spikasnin në qoshkun e djathtë – karriget rrinin me hijen. Divani mbushte hapësirat mes dritareve – divani mbulohej me gobelina. Dritaret, tri syresh të tilla gjatoshe, kishin një largësi të mjaftueshme për njësi rrjetë dhe një satin me figura. Bufeja, veshur me mogan, mbështetej e tejfryrë me shishet e nevojshme të konjakut, uiskit dhe të likereve. Që nga dritarja e mesit, ai hidhte vështrime mbi sipëroret e lustruara të makinave të modës së lartë, ngjeshur rrugëve të ngushta të Piccadilly-it.

Një vend i tillë për të këqyrur kaq rehat, vështirë se mund të përfytyrohej. Dhe, në çdo tetë të paradites, ai kishte të shërbyer sak mëngjesin në tabakanë e shërbëtorit. Shërbëtori i shpaloste robdishambrin e vet të kuq; do t’ia priste letrat me një ndarëse të gjatë dhe të hollë; dhe prej andej do veçonte letrat e bardha të plota të ftesave, mbi të cilat qëndronin të gdhendura vrazhdë simbolet e dukeshave, konteshave, viskonteshave dhe Zonjave të Nderuara. Pas, do të lahej; e atëherë, vinte koha që mund të ushqehej me tostin e tij të përditshëm; dhe, atëherë – ai mund të lexonte gazetën me ndriçimin që përhapej nga një llambë elektrike.

“Vi re Oliver” – i drejtohej pastaj zakonisht vetvetes. “Ju që e keni filluar jetën nga një rrugicë aq e fëlliqur, ju që…” dhe pastaj do e përcillte shikimin drejt këmbëve të tij, mbathur me pantallonat që i rrinin aq perfekt; te këpucët e…; në dollakët e tij. Të gjitha të derdhura mrekullisht, lëbyrnin; prerë nga copa më e mirë, që realizohej prej gërshërëve më të përmendura të Savile Row. Por, ai vetë, e zhvishte shpesh veten dhe shndërrohej sërish tek ai djali i vogël në atë rrugicën e errët. Në fakt, e kishte llogaritur ndryshe dikur lartësinë e ambicies së tij – teksa shiste qen të vjedhur te gratë e modës së lartë në Whitechapel. Dhe, njëherë arriti që t’ia dilte me sukses. “Ah, Oliver”, i ishte qarë e ëma. “Ah, Oliver”. “Kur do të bëhesh njëherë i arsyeshëm,biri im”…

Dikur kishte bërë një llogari më të thjeshtë: kishte shitur orë të lira; pastaj kishte marrë një kuletë në Amsterdam… Me këtë kujtim, Oliveri i vjetër, tash edhe mund të zgërdhihej i qetë, kur e kujtonte fëmijërinë e tij. Po, ia kishte dalë mbanë falë tre diamanteve; atëbotë bëhej një komision për smeraldet.

Pikërisht, në atë kohë, ishte gjendur në një dhomë private pas dyqanit në Hatton Garden; një dhomë me shkallë, të sigurta, me xhama të trashë të mrekullueshëm. Dhe, atëherë… dhe atëherë… Ai u zgërdhi. Kur kishte kaluar pastaj në një mbrëmje të nxehtë përmes qosheve të artarëve, ndërsa ata ishin zhytur në diskutime për çmime, miniera ari, diamante dhe raportime nga Afrika e Jugut, dikush i kishte drejtuar gishtin në drejtim të hundës dhe i murmuriti: “Hum-mmmm”, ndërsa ai shkonte atypari. Nuk kishte qenë më shumë se një pëshpërimë; më saktë, një prekje e lehtë në shpatull, një gisht në hundë, ky ngacmim i thjeshtë bërë mes tufëzës së artarëve, në atë mbrëmje të nxehtë në Hatton Garden.

– Oh, sa shumë vite të shkuara! Por, Oliveri, e ndjente ende atë duhmën pas shpinës së tij, prekjen,

apo murmurimën që do e shoqëronte gjatë në jetë, sikur donte t’i thoshte: “Shikoni atë – njomëzakun Oliver – artarin e vogël – sapo shkoi andej”. Ishte i ri atëherë. Filloi të vishej mirë e më mirë dhe fillimisht pati një karrocë të mirë; pastaj një makinë; dhe frekuentonte shpesh një dyqan veshjesh, atëherë përfundoi edhe në grazhdet e kuajve. Dhe, bëri një vilë në Richmond, e cila sodiste mbi lumë, me parmakët me trëndafila të kuq; me të cilat, një zonjushe ia raciononte me kujdes çdo mëngjes thilesë së xhaketës së tij.

“Kështu”, tha Oliver Bacon duke u ngritur dhe duke shtriqur këmbët e tij… “Kështu pra…”.

Dhe, ai u vendos nën pikturën e një zonje të vjetër, veshur me mantel dhe ngriti duart: “Unë e mbajta fjalën”, iu drejtua duke i shtrirë duart së bashku, pëllëmbë mbi pëllëmbë, në një mënyrë, që dukesh sikur i bënte homazhe.

“E fitova bastin”. Ishte kështu, sepse në atë kohë, ai ishte artari më i pasur në Angli; por, hunda e tij që ishte aq e gjatë dhe aq e ndjeshme, bash si feçka e një elefanti – dukesh se rrëfente në dridhmat e flegrave të saj (por dukesh se e gjithë hunda dridhesh dhe jo vetëm flegrat e saj) se nuk ishte ende i kënaqur; ende nuhaste poshtë tokës një tjetër gjë, që dukej se e ndillte për më tej. Imagjino një derr të stërmadh në një kullotë të pasur me kërpudha; që pasi e kishte futur feçkën nën tokë, ndjente se priste diçka më të madhe, një kërpudhë të zezë më të mirë, që fshihej thellë e më thellë tokës. Kështu që, Oliveri i mbante gjithmonë erë tokës së pasur të Mayfair, ku ishte kërpudha tjetër, më e zezë dhe që gjendej vetëm pak më tutje.

Që atëherë i kishte futur arturinat në planin e tij, rrinte i veshur me një pallto të kaltër – zbriste shkallët duke veshur dorezat e tij të verdhëreme, teksa mbante qenin; dhe lëvizte duke u kolovitur – me gjysmë nuhatje dhe gjysmë i prekur nga hunda e tij e mprehtë, ndërsa përshkonte tutjetëhu Picadilly-in. Por nëse nuk ishte një njeri i trishtuar, apo një qenie e pakënaqur, një dikush që kërkonte diçka, e cila fshihej, …a e kishte fituar tashmë vallë bastin e tij?

Tundej ngadalë kur ecte ashtu, ngjashëm me gjirafën e kopshtit zoologjik- sa nga njëra anë në tjetrën, linte pas rrugët e asfalta, ngarkuar me grosistët dhe gratë e tyre që mbllaçiteshin me kokën futur në qeset e letrës dhe pastaj i hidhnin copat e vogla të mbeturinave të argjendta, zhubluar tejet në asfalt. Gjirafa i përbuz grosistët; gjirafa ishte e pakënaqur me fatin e tij; gjirafa shikon liqenin blu, dhe stolisjen e palmave që kundronte përballë. Kështu, artari i madh, më i madhi në të gjithë botën, tundej njësoj në Picadilly, i veshur shik – me dorezat, me qenin e tij; veçse ende i pakënaqur derisa mbërrinte dyqanin e tij të vogël, që ishte bërë aq i famshëm në Francë, në Gjermani, në Austri, në Itali dhe madje përmendej në gjithë Amerikën, bash ky dyqani i vogël i errët, aty në rrugën Bond Street.

Ashtu si zakonisht, eci me hapa të mëdha përmes dyqanit, pa folur, rrethuar me katër burra, dy prej të cilëve ishin të vjetrit Marshall e Spenser dhe dy të rinjtë Hammond e Wicks, që qëndronin drejt dhe e shikonin me zili… Mjaftonte vetëm gishti në dorezën e tij me ngjyrë qelibari të tundej, që të kuptohej se kërkonte ekzistencën e tyre. Dhe, shkoi brenda dhe përplasi mbas vetes derën e dhomës së tij.

Pastaj çeli me kërcëllimë dritaren. Piskamat e Bond Street u futën sakaq; deri edhe zhurma më e largët e trafikut. Drita nga reflektorët në pjesën e pasme të dyqanit e goditi murin deri sipër. Një pemë lëkundi gjashtë gjethet e mëdha të gjelbërta, sepse ishte qershor. Por, që kur zonjusha, ishte martuar me Z. Pedder, pronarin e një birrarie të vogël, aty – askush nuk i ngulte më atë trëndafilin në thilenë e xhaketës…

“Kështu”, ai bëri një si gjysmë psherëtimë dhe gjysmë afshomë, “kështu që…”.

Atëherë, preku një shenjë në mur pastij dhe paneli rrëshqiti qetësisht ngadalë nga një kasafortë çeliku, dhe pas saj u shfaq një raft me pesë, jo me gjashtë të ndara, të gjitha pjesë e një çeliku të lustruar.

Ai përdrodhi një çelës, hapi njërën syresh; pastaj edhe tjetrën. Çdonjëra prej tyre ishte e veshur me një nënshtresë kadife, mbuluar me ngjyrë të thellë të kuqe. Në secilën kishte arturina-byzylykë, gjerdanë, vëthë, kurora, korneta; gurë të çlirët në guaska qelqi, rubinë; smeralde, perla dhe diamante. Të gjitha

të sigurta, feksnin, disa të ftohta dhe të tjera që duket se digjnin ende, të përjetshme dhe që ndriçonin me një dritë të përqendruar. “Lot!”, u shpreh Oliver duke këqyrur në drejtim të perlave.

“Gjaku i zemrës!”, tha, duke parë nga rubinët.

“Barut”, vazhdoi, duke i fërkuar diamantët, aqsa ato flakëronin dhe digjnin.

“Barut i mjaftë të shpërthejë gjithë Mayfair-in, gjithë qiellin deri sipër, sipër… e tejet”. E tërhoqi kokën nga pas dhe lëshoi një tingull të ngjashëm me hingëllimin e kalit, ashtu si i pëlqente ta përsëriste shpesh.

Telefoni filloi të zukasë me servilizëm me një tingull mbytazi mbi tavolinën e tij. E mbylli kasafortën.

“Për dhjetë minuta”, u përgjigj. “Jo më parë”. Dhe, u ul poshtë në tavolinën e tij dhe shikoi tek kokat e perandorëve romakë, që qëndronin seriozë kah vazhdës së mëngëve të tij. Sërish e zhveshi veten nga realiteti dhe u bë ai djali i vogël, që luante me mermerin në luginë e ku ditët e diela shiste qentë e vjedhur. U bë sërish ai djali i vogël dinak dhe i zgjuar, që qeshte me buzët si qershitë e lëngëzuara.

I vendosi gishtat tek tirandat mbi bark; i zhyti në kutitë me peshqit e fërkuar dhe pastaj i drodhi para njerëzve. Ishte shtathollë, i zhdërvjellët, me sytë si gurë të lëmuar. Dhe tani, krahët e orës shkonin, oh, një, dy, tre, katër… Dukesha e Lambourne priste matanë begenisjen e tij; ishte bash ajo, dukesha e Lambourne, bija e bash njëqind Erlave. Ajo e priste prej dhjetë minutash në karrigen në cep të dhomës.

Atje priste për begenisjen e tij. E do duronte ashtu – vetëm që të kishte mundësinë e takimit me të, derisa ai të bëhej gati. Ai shikonte orën në arkën e tij prej shagreni. Krahët lëviznin. Çdo tik-tak i orës e merrte e dërgonte diku – kështu i ngjante – i dukej vetja me një konservë, një gotë shampanjë apo një konjak tjetër i këndshëm, një cigare nga ato që kushtonin vetëm një gines. Ora i shtriqi ato në tavolinë

pranë tij, ndërsa dhjetë minutat kaluan. Atëherë ai ndjeu hapat e buta dhe të avashtë, që po afroheshin; një fëshfërimë po avitej nga korridori. Dera u çel. Z. Hammond u vendos kundruall murit.

“Lartësia e saj”, lajmëroi ai.

E po priste atje, njësuar me murin. Dhe Oliveri u ngrit dhe mundi të ndjente shushurimën e rrobave të Dukeshës, teksa ajo përshkonte ngadalë distancën që i ndante. Ajo u duk nga larg duke e mbushur derën me një aromë, me prestigj, me arrogancën dhe me madhështinë, që ishte pjesë e krenarisë së gjithë dukeshave dhe dukëve, që ishin të përkundur njësoj si ajo. E ndërsa valët në ajër pak nga pak davariteshin, ajo u përthye, sikur po ulej, duke i përhapur e llokoçitur dhe pastaj si gati duke rënë mbi Oliver Bacon, artarin e madh… duke e mbuluar atë me piklat e ndritshme shumëngjyrëshe, të gjelbërta, rozë, vjollcë; me aromën; edhe me ylberin; ndërsa rrezet i dolën nga gishtërinjtë, duke e përshëndetur nga kumbullat, që lëbyrnin nga mëndafshi i saj; edhe pse ajo vetë ishte shumë e madhe, shumë e trashë, tepër e ngjeshur, pas copës prej mëndafshi të tillë kaq rozë, që e ngërthente të tërë pamjen e saj. Si një çadër dielli, mbushur plot stolisje, njësoj me palloin me shumë pendë, që rreh krahët e tij, kështu ajo filloi të mbështjellë pak nga pak puplat, kështu u qetësua dhe përgatiti veten, ndërsa ngadalë filloi të zhytej në një kolltuk të madh të lëkurtë.

“Mirëmëngjesi z. Bakon”, i është drejtuar Dukesha. Dhe i dergji jashtë krahët, duke i nxjerrë nga e hapura e dorezave të saj të bardha. E Oliveri u përkul, gati duke e prekur. Për fare pak, duart e tyre prekën lidhjen, që ishte fabrikuar prej kohësh mes tyre dhe që tash dukej edhe më shumë. Ata ishin të afërt, megjithëse ende armiq; ai ishte mjeshtër, ajo ishte zonjë, secili e përfliste tjetrin, secili kishte nevojë për tjetrin, secili e kishte frikë tjetrin, secili e ndjente këtë dhe e dinte në çdo moment që do preknin duart kështu, në dhomën e vogël me atë dritëzën e bardhë jashtë dhe pemën me gjashtë gjethe, ku vinte nga përtej tingulli i rrugës dhe pas tyre kasaforta.

“Po sot, Dukeshë, – më thuaj se çfarë mund të bëj për Ju”, i tha me shumë butësi Oliveri. Dukesha ia hapi zemrën, atë pjesë të saj intime, që hapej aq gjerë. Me një psherëtimë, por jo me fjalë, ajo mori nga një çantë një qese mbështjellë me leckë xhami, që i ngjante një si qelbësi të tharë e të verdhë. Dhe nga e çara e copës së fryrë, ajo rrëshqiti perlat: 10 të tilla syresh. Ato u rrokullisën nga e çara e qeses së fryrë, një-dy-tre-katër-të ngjashëm me vezët e një zogu të rëndë.

“Të gjitha ato, do të më lënë tashti, Z. Bakon”, iu quravit ajo.

Pesë, gjashtë, shtatë – ato rrëshqitën tej, teposhtë pjerrësive të gjëra në anët e ngritura, që binin mes gjunjëve të saj, e që vazhdonin deri tek një luginë e ngushtë – e teta, e nënta dhe e dhjeta. Atje shtriqeshin në një copë mëndafshi me ngjyrën e pjeshkës. Dhjetë perla.

“Që nga brezi i Appleby”, u qa ajo. “I fundit…, të fundmet e të gjithave”.

Oliveri u tendos dhe mori një nga perlat në mes të gishtit të madh dhe gishtit tregues. Ai ishte i rrumbullakët dhe… i ndritshëm. Por, ishte vallë i vërtetë apo kallp? Mos po e gënjente, sërish? A do të guxonte? Ajo shtriqi gishtin e saj të butë të trashë përmes buzëve.

“Nëse Duka do ta dinte…”, i pëshpëriti. “I dashur Z. Bakon, pak fat i keq…”.

A po e mashtronte sërish, mos sërish ajo…?

“Ai i poshtër! Ai mashtrues”, pëshpëriti ajo.

Njeriu me kockën e dalë? Një i keq-. Dhe Duka ishte po aq i drejtë si një mashë; me ato favoritet e tij katrore; po mund t’ia priste asaj, t’i mbyllte fare gojën, nëse do e dinte këtë – sepse mesa di unë, mendoi Oliver dhe i hodhi një vështrim plot siguri.

“Araminta, Daphna, Diana”, iu qa ajo. Janë thjesht për to.

Zonjat Araminta, Daphne, Diana, bijat e saj. I njihte ato; i adhuronte. Por ishte Diana, ajo, që ai e dashuronte.

“Ju i dini të gjitha sekretet e mia”, e pa ajo pak me të keq. Lotët i rrëshqitën, filluan t’i binin; lotët, njësoj si diamantet, duke mbledhur lehtas pluhurin në gjurmët e vishnjta mbi faqet e saj.

“Miq të vjetër”, murmuriti ajo, “miq të vjetër”.

“Miqtë e vjetër”, përsëriti, “miqtë e vjetër”, ndërsa filloi të lëpinte fjalët.

“Sa kërkon?!”, e pyeti me dyshim.

Ajo i mbuloi perlat me duart e saj.

“Njëzetë mijë”, pëshpëriti.

Ishte i vërtetë apo kallp, ai që mbante tash në dorë? Brezi i Appleby – nuk ia kishte shitur vallë dhe më parë? Ai mund t’i bënte një sinjal me zile Spencer- it apo Hammond-it. “Merreni dhe provojeni!”, mundi t’u thoshte. U zgjat në drejtim të ziles.

“Ju mund të na vini nesër?”, iu lut ajo, duke e ndërprerë. “Kryeministri-Lartësia e tij mbretërore…”. Ndaloi një hop. “Dhe, Diana…”, shtoi ajo. Oliveri e hoqi dorën nga zilja.

Ai shikoi pas saj, në pjesën e prapme të shtëpive në Bond Street. Por nuk pa shtëpitë në Bond Street, por një lum nga ku dëgjohej rrapëllima; dhe sesi ngriheshin troftat e salmoni; dhe kryeministrin; edhe vetveten po ashtu, veshur me një pardesy të bardhë dhe pastaj atë, Dianën. Ktheu sërish vështrimin poshtë, drejt perlës që mbante në dorë. Si mund ta kontrollonte në feksjen e lumit, në dritën e syve të Dianës? Tashmë ishin sytë e Dukeshës që rrinin të drejtuar tek ai.

“Njëzetë mijë”, iu lut ajo. “Për nderin tim”. Nderi i të ëmës së Dianës! Ai tërhoqi librin e çeqeve në drejtim të tij; nxori penën. “Njëzetë”, shkroi. Pastaj ndaloi të shkruarit. Sytë e gruas së vjetër në pikturë i ishin drejtuar nga sipër, ishte ajo, gruaja e vjetër, nëna e tij.

“Oliver”, e paralajmëroi ajo. “Ki logjikë! Mos u bëj leshko!”.

“Oliver!”, e luti me ngulm Dukesha. Ishte Oliveri tani dhe jo “Z. Bacon”. “A do ta kalosh gjithë fundjavën me ne?”

Vetëm fare nëpër pyll me Dianën! Duke kalëruar vetëm mes pyllit me Dianën!

“Njëmijë”, shkroi dhe firmoi.

“Këtu i ke”, iu drejtua.

Dhe, ndërsa ajo u ngrit nga karrigia, u hapën sërish të gjithë rrotullat e çadrës së diellit, të gjithë kumbullat e palloit, i gjithë shkëlqimi i valëve dhe shpata e heshtat e Agincourt. Dy burrat e vjetër dhe dy më të rinjtë, Spencer dhe Marshall, Wicks dhe Hammond u bën njësh më pas, duke e ndjekur të zilisur, ndërsa ai e shoqëronte zonjën përmes dyqanit drejt derës. Pastaj tundi dorezën e tij të verdhë afër fytyrave të tyre, ndërsa ajo mbante shtrënguar në duart e saj, një çek prej njëzetmijë paund me

firmën e tij,… nderin e saj.

. . .

“Janë kallpe apo janë të vërteta”? pyeti Oliveri, duke përplasur pas vetes derën e tij personale. Atje qëndronin ato, të dhjetë perlat – mbështjellë në letërthithësen mbi tavolinë. I çoi ato sërish në drejtim të dritares. I mbajti ato pastaj gjatë – nën lentat e tij drejtuar nga drita… Dikur kjo kishte qenë, ajo, kërpudha që e kishte drejtuar drejt tokës! E prishur përbrenda dhe e prishur në thelb!

“Më fal, ah, moj nënë”! psherëtiu duke ngritur duart sikur po i kërkonte falje gruas së vjetër në pikturë. Dhe, sërish, ai ishte djali i vogël në luginë, që shiste qentë të dielën.

“Për…”, murmuriti dhe duke shtriqur duart e tij bashkë “do të jetë një fundjavë vërtetë e stërgjatë”.

 

Përktheu nga anglishtja: Ben Andoni

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.