Fragment nga romani “Djajtë” – Fjodor Dostojevski

(Bisedë midis Kirillovit dhe Stavroginit)

 

– I doni fëmijët?
– Shumë. – iu përgjigj Kirillovi ftohtë.
– Pra, edhe jetën e doni?
– Po, e dua, e çë?
-Po të vendosni të vrisni veten si?
– Jeta është veç, kurse kjo është veç. Përse duhen marrë bashkë?Jeta është, kurse vdekja nuk është fare.
– Paskeni filluar të besoni në të përtejmen e përjetshme?
– Jo, jo në të përtejmen e përjetshme, por në të këtushmen e përjetshme. Vjen një çast që i arrin ato minuta dhe koha befas ndalet, nis përjetësia.
– Shpresoni se do t’i arrini këto minuta? .
-Po.
– Zor se është e mundur kjo në kohën tonë, – pa pikën e ironisë vuri në dukje Nikollai Vsevollodoviçi; e tha ngadalë dhe mendueshëm. – Në apokalips engjëlli përgjërohet, që kohë s’do të ketë më.
– E di. E saktë është; shkoqur dhe prerë është thënë. Kur me tërë qënien e vet njeriu do arrijë lumturinë, s’do të ketë më kohë, sepse ajo nuk duhet. Mendim shumë i drejtë.
– Po ku do ta fsheh?
– Askund. Koha nuk është gjësend, është ide. Do të shuhet në mendje.
– Rrokanisje të vjetra fitozofike, dakën e Mukës këndojnë të gjithë që nga fillimi i shekujve, – mërmëriti Stavrogini me një keqardhje që të ndillte krupë.
– Ashtu është. Po ato që nga fillimi i shekujve, asgjë tjetër! – ia mbështeti shqetësimin Kirillovi dhe sytë iu përshkënditën nga ky përqëndrim në këto fjalë ngadhnjimi.
– Po më dukeni si shumë i lumtur sonte. Kirillov?
– Po, shumë i lumtur jam, – ia ktheu ky si të ishte duke iu përgjigjur një pyetjeje fare të rëndomtë.
– Po ju s’latë gjëmë pa shqiptuar kundër Liputinit, para do kohe?
– Hm…tani s’e zabërhanis më. Atëherë s’e kisha ditur që isha i lumtur. Keni parë si bie gjethja nga druri?
– Kam parë.
– Pashë një këto ditë, të zverdhur, vende-vende jeshile, anët të thara. E mori era me vete. Kur isha dhjetë vjeç, mbyllja sytë dhe e përfytyroja gjethen: gjelbëroshe, të freskët, me damarë, të ndriçuar nga dielli. Kur i hapja, s’më besohej, ngaqë ndiesia kishte qenë e mrekullueshme. I mbyllja përsëri.
– Po më flisni me alegori?
– Jo…ç’ne! Për gjethen fola, për një gjethe. Gjethja është e mirë. Çdo gjë është e mirë.
– Çdo gjë?
– Po çdo gjë. Njeriu nuk është i lumtur, sepse nuk e di që është i lumtur; vetëm për këtë. Kjo është e gjitha, e gjitha! Ai që e mëson, menjëherë bëhet i lumtur, në çast. Ajo vjerra do vdesë, kurse vajza do rrojë, çdo gjë është mirë. Këtë e zbulova fare papritur.
– Po ata që vdesin urije? Po ata që do ta përdhosin dhe nëpërkëmbin vajzën, ata si, mirë?
– Mirë. Edhe ai që u thyen kokën të tjerëve për femijën, edhe ai që nuk ua thyen, mirë. Çdo gjë është mirë. Mirë kanë të gjithë ata, që e dinë se çdo gjë është mirë. Po ta dinin që janë mirë, do të kishin mirë; por përderisa nuk e dinë që janë mirë, nuk do të kenë mirë. Ky dhe është kuptimi i asaj që ju thashë, s’ka tjetër!
– Po kur e paskeni mësuar që jeni i lumtur?
– Javën e shkuar, ditën e martë, jo, të mërkurën, sepse po gdhinte e mërkurë.
– E me ç’rast?
– S’më kujtohet. Ashtu kot. duke ecur nëpër dhomë… Kjo s’ka fare rëndësi. Orën e mbaj mend, ishte dy e tridhjetë e shtatë minuta.
– Në atë kuptim. që koha duhet të ndalet e thoni?
Kirillovi heshti.
– Ata janë jo të mirë. – ia filloi ai përsëri, – sepse nuk e dinë që janë të mirë. Kur ta mësojnë, as nuk do ta përdhosin e as nuk do ta nëpërkëmbin vajzën. Me ta marrë vesh që janë të mirë, do të bëhen menjëherë të mirë: duhet ta mësojnë këtë, që të gjithë.
– Ju e mësuat, pra jeni i mirë?
– Unë jam i mirë.
– Jam i njëmendje me ju për këtë që thoni, – mërmëriti zymtë Stavrogini.
– Ai që e mëson se që të gjithë janë të mirë, ky botën mbarë shterron.
– Kush e mësoi, u kryqëzua! – tha Nikollai Vsevollodoviçi.
– Do të vijë ndër ne, e ka emrin njerizot.
– Zotnjeri?
– Njerizot, në këtë dhe duket ndryshim.
– Ju e keni ndezur kandilen?
– Po, unë.
-I besoni Zotit?
– Plaka do që të jetë ndezur… Sot qe e zënë me punë, – nëpërdhëmbi Kirillovi.
– Po ju vetë i faleni Zotit?
– Unë i falem gjithçkaje. E shihni atë merimangën që po end në qoshe? Unë atë e shoh dhe i jam falënderues që ajo end.
Ju përshkëditën rishtas sytë. Stavrogini kishte kohë që e shihte i përqëndruar, dhe po ia hetonte i vrenjtur dhe përçmues mendimet e veshura në fjalë, veç ama kurrëfarë grimase tallëse apo nënçmimi nuk kishte në atë shikimin e tij.
– Vë bast që, kur të vijë herën tjetër. do më molloisni për besimin te Zoti. – mermëriti. duke u çuar dhe duke marrë cilindrin.
– E pse? – nguli këmbë ta dinte Kirillovi.
– Sepse ju. po ta mësoni që i besoni Zotit. atëherë do t’i besonit; por, meqë këtë s’e keni mësuar, nuk i besoni. – i foli me shpoti Nikoiiai Vsevollodoviçi.
– Po kjo. ç’na qenka? – e pyeti mendueshëm Kiritiovi. – Sikur e zmadhuat ca mendimin që ju shpreha! Një shaka mondane kjo juaja. Mos e harroni vendin që keni patur në jetën time, Stavrogin.
– Lamtumirë. Kirillov.
– Ku do të dilni në këtë natë?
– Mos harroni porosinë për nesër.
– Nuk e harroj jo. Do çohem herët, në ora nëntë do jem atje. Në e fiksofsha orën, më del patjetër gjumi.
– Seç keni disa veti të mrekullueshme ju, – i tha Nikollai Vsevollodoviçi, duke ia pikasur zbehtinë që ia kishte mbuluar fytyrën.
– Po dal të mbyll portën.
– Mos u bëni merak, e mbyll Shatovi.
– E… Shatovi… Po mirë. Atëherë, lamtumirë.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.