Gabriel Garcia Marquez – TRËNDAFILË ARTIFICIALË

Duke ecur si e verbër nëpër mugëtirën e mëngjesit, Mina veshi fustanin pa mëngë që e kish varur në mbrëmje pranë krevatit dhe ktheu përmbys gjithë plaçkat në baule për të gjetur mëngët fallco. Pastaj i kërkoi nëpër gozhdët në mure dhe prapa dyerve, duke bërë kujdes që të mos e zgjonte gjyshen e verbër që flinte në dhomën e saj. Por kur sytë iu mësuan me errësirën, vuri re se gjyshja ishte ngritur dhe vajti te ajo në kuzhinë për ta pyetur për mëngët. 
– Janë në banjo, – tha e verbra. – i lava dje pasdite. 
Ishin aty, varur në një tel dhe mbërthyer me dy kapse druri. Ishin akoma qull. Mina u kthye në kuzhinë dhe i vuri mëngët mbi plloçat e vatrës. Përballë saj, e verbra po trazonte kafenë, me bebëzat pa jetë të syve të fiksuara në bordurat me tulla të korridorit, ku ishin vendosur një radhë vazosh me bimë mjeksore. 
– Mos i prek gjërat e mia, – iu drejtua Mina. – Këto ditë as që mund të të shkojë nëpërmend se do të kemi diell. 
E verbra ktheu kryet andej nga i erdhi zëri. 
– Më doli fare nga mendja se sot është e premtja e parë, – tha. 
Pasi u bind, duke nuhatur thellë, se kafeja ishte bërë tamam, e hoqi kusinë nga zjarri. 
– Vër një letër poshtë, se gurët janë pis, – i foli. 
Mina kaloi gishtin tregues sipër plloçave të vatrës. Ishin vërtet pis, por sidoqoftë ishte një shtresë bloze e ngjitur si me mastiç, që nuk i ndohte mëngët nëse nuk fërkoheshin pas tyre. 
– Po qe se bëhen pis, – i tha, – ti e ke fajin. 
E verbra kishte mbushur filxhanin e kafesë. 
– Të kanë hypur xhindet, – ia ktheu, – duke tërhequr një stol drejt korridorit. – Është mëkat të shkosh në meshë kur je me xhinde. 
U ul për të pirë kafenë përballë trëndafilave në oborr. Kur ra për së treti këmbana për meshë, Mina mori mëngët nga vatra, par ato ishin akoma të njoma. Megjithatë i veshi. Ati Anhel nuk do t’i jepte meshën e shenjtë po të shkonte e veshur me fustan me llërët zbuluar. Fytyrën nuk e lau. Me një peshqir fshiu mbeturinat e tonit të kuq, mori në dhomë librin e lutjeve dhe mantelin, dhe doli në rrugë. Nuk kish kaluar as çerek ore kur u kthye prapë. 
– Kur të shkosh do të jetë lexuar ungjilli, – tha e verbra, ulur përballë trëndafilave në oborr. 
Mina shkoi drejt e në banjo. 
– Nuk mund të shkoj në meshë, – tha. – Mëngët janë të njoma dhe rrobat i kam të pahekurosura. 
Ndjeu se një vështrim kuptimplotë po e ndiqte nga pas. 
– Është e premtja e parë dhe ti nuk shkon në meshë, – i foli e verbra. 
Duke u kthyer nga banja, Mina hodhi një filxhan me kafe dhe u mbështet pas murit me gëlqere tek qoshja e derës, pranë të verbrës. Por kafeja nuk i shkonte poshtë. 
– Ti e ke fajin – mërmëriti me një inat të shurdhër, duke e ndjerë se po e mbyste ngashërimi. 
– Ti po qan, – tha e verbra me zë të shqetësuar. 
Vuri vaditësen pranë vazove me rigon dhe doli në oborr, duke përsëritur: 
– Ti po qan. 
Mina vuri filxhanin përdhe dhe u ngrit.
– Qaj nga inati, – i tha. Dhe tek kalonte pranë gjyshes, shtoi: duhet që të rrëfehesh, sepse për fajin tënd humba meshën e të premtes së parë. 
E verbra qëndroi pa lëvizur duke pritur që Mina të mbyllte derën e dhomës. Pastaj u çapit drejt fundit të korridorit. U përkul, duke prekur gjërat me duar deri sa gjeti përdhe filxhanin e paprekur. Teksa derdhte përsëri filxhanin në kusi, vazhdoi të fliste: 
– Kam Zotin si dëshmitar që jam e pastër në ndërgjegje. 
E ëma e Minës doli nga dhoma. 
– Me kë po flet? – pyeti. 
– Me askënd – tha e verbra. – Të kam thënë se po rrjedh nga trutë. 
Mbyllur në dhomën e vet, Mina zbërtheu kopsat e korsesë dhe nxorri tre çelsa të veckël që i kish kapur me një paramane. Me njërin prej tyre hapi sirtarin e fundit të dollapit, nga i cili nxorri një baule druri në miniaturë. Brenda kishte një pako me letra të shkruara me kartë me ngjyra, të kapura me llastik. I vuri në korse, pastaj mori baulen e vockël dhe e vuri në vendin e vet dhe në fund mbylli përsëri me çelës sirtarin. Pastaj shkoi në banjë dhe i hodhi letrat në gjiriz. 
– Kujtova se do të ishe në meshë – tha e ëma. 
– Nuk mundi të shkojë, – ndërhyri e verbra. – Më doli nga mendja se ishte e premtja e parë dhe lava mëngët dje pasdite. – Janë akoma qull – mërmërit Mina. 
– Këto ditë ka qënë shumë e zënë me punë – tha e verbra. 
– Për Pashkë më duhet të dorëzoj njëqind e pesëdhjetë duzina me trëndafila – tha Mina. 
Dielli nisi të ngrohë shpejt. Para orës shtatë Mina vendosi në dhomë gjithshka duhej për të bërë trëndafila artificialë: një kanistër plot me petale dhe tela, një kuti me fletë celofani, dy palë gërshërë, një makara me pè dhe një shishe me zamkë. 
Pak çaste më vonë erdhi Trinidadi, me një kuti kartoni nën sqetull, për ta pyetur pse nuk kishte vajtur në meshë. 
– Nuk kisha mëngë – tha Mina. 
– Të gjithë do të të kishin huajtur një palë, – ia ktheu Trinidadi. 
Tërhoqi një karrike dhe u ul pranë kanistrës me petale. 
– U bëra vonë – foli Mina përsëri. 
Mbaroi një trëndafil. Pastaj afroi kanistrën dhe nisi të presë petale me gërshërë. Trinidadi vuri kutinë e kartonit përdhe dhe nisi edhe ajo ta ndihmojë. Mina vështroi kutinë. 
– Bleve këpucë? – pyeti. 
– Jo, janë minj të ngordhur, – tha Trinidadi.
Meqënëse Trinidadi ishte eksperte për të bërë petale, Mina u mor me kërcunjtë prej teli të veshur me letër jeshile. Punuan në heshtje pa e vënë re se rrezet e diellit po përparonin nëpër dhomën e zbukuruar me panorama dhe fotografi të njerëzve të familjes. 
Kur mbaroi me kërcunjtë, Mina ktheu drejt Trinidadit fytyrën që tashmë dukej sikur ishte bërë me një lëndë jomateriale. Trinidadi i bënte petalet me një kujdes dhe shkathtësi të admirueshme, duke lëvizur paksa majat e gishtërinjve, me këmbët ngjitur fort njëra pas tjetrës. Mina vështroi këpucën e saj si këpucë burrash. Trinidadi i bëri bisht shikimit, pa e ngritur kokën, tërhoqi ngadalë këmbët drejt vetes dhe e ndërpreu punën. 
– Çfarë ndodhi? – pyeti. Mina u përkul drejt saj. – Iku – tha. 
Trinidadi lëshoi gërshërët në pëqi. – Jo. 
– Iku – përsëriti Mina. 
Trinidadi e vështronte pa lëvizur qerpikët. Një rrudhë vertikale ndante vetullat e saj gati të bashkuara. 
– Po tani – pyeti. 
Mina u përgjigj pa iu dridhur zëri. – Tani, asgjë. 
Trinidad iku para orës dhjetë.
E çliruar nga pesha e intimitetit, Mina e mbajti për një çast, sa për të hedhur minjtë e ngordhur në gjiriz. 
E verbra po krasiste trëndafilat. 
– A e di se çfarë kam në këtë kuti? – pyeti Mina duke kaluar pranë saj, duke tundur minjtë e ngordhur në kuti. 
E verbra vuri veshin me kujdes. – Tunde prapë, – i tha. 
Mina përsëriti lëvizjen, por e verbra nuk arriti të njohë se çfarë kish në kuti, edhe pse dëgjoi për të tretën herë me gishtin tregues pas llapës së veshit. 
– Janë minjtë që ranë mbrëmë në grackat e kishës, – tha Mina. 
Në kthim, kaloi përbri të verbrës pa folur. Por e verbra e ndoqi. Kur arriti në dhomë, e gjeti Minën tek qëndronte vetëm pranë dritares së mbyllur, duke mbaruar trëndafilat artificialë. 
– Mina – i foli ajo. – Në se do që të jesh e lumtur, mos u rrëfe tek të tjerët. 
Mina e vështroi pa folur. E verbra u ul në karriken përballë saj dhe u përpoq që ta ndihmonte në punën që po bënte. Por Mina nuk e la. 
– Je e mërzitur, – i tha e verbra. 
– Për fajin tënd – iu përgjigj Mina. 
– Pse nuk vajte në meshë? – pyeti e verbra. 
– Ti e di fort mirë pse.
– Po të kish qenë për mëngët, nuk do të kishe dalë fare nga shtëpia, – vazhdoi e verbra. – Në rrugë të priste dikush, që të bëri të hidhëroheshe. 
Mina kaloi duart përpara syve të gjyshes, sikur të fshinte një xham të padukshëm. 
– Je një fallxhore e vërtetë, – i tha. 
– Ke shkuar në banjo dy herë këtë mëngjes – tha e verbra. – Kurrë nuk shkon më tepër se një herë. 
Mina vazhdoi të bënte trëndafila. 
– A ke kurajo të më tregosh se çfarë mban në sirtarin e dollapit? – pyeti e verbra. 
Pa u ngutur, Mina nguli trëndafilin në parvazin e dritares, nxorri tre çelësat e veckël nga korseja dhe ia vuri të verbrës në dorë., duke i mbyllur gishtat. 
– Shko e shihe vetë me sytë e tu – i tha. E verbra i kontrolloi çelësat një e nga një me majat e gishtave. 
– Sytë e mi nuk mund të shohin në gjirizin e banjos. 
Mina ngriti kokën dhe në atë çast pati një ndjesi krejt tjetër: e ndjeu se e verbra e dinte që ajo po e vështronte. 
– Futu po deshe në gjiriz , në se të interesokan gjërat e mia – i tha. 
E verbra e ndërpreu. 
– Ti shkruan vazhdimisht deri në agim, – vazhdoi.
– Ndërsa ti vete e fik dritën – tha Mina. 
– Dhe ti menjëherë ndez elektrikun e dorës, – ngulmoi e verbra. – Nga frymëmarrja jote mund të të thoja në çast se çfarë po shkruaje. 
Mina bëri një përpjekje për të mos u acaruar. 
– Mirë, – tha pa e ngritur kokën. – Le ta zëmë se është kështu. E çfarë të keqe ka në këtë mes? 
– Asgjë – iu përgjigj e verbra. – Vetëm se humbe meshën e të premtes së parë. 
Mina mori me të dy duart makaranë me pè, gërshërët, dhe një grusht me copa letre e petale të papërfunduara. I futi të gjitha në kanistër dhe qëndroi mu përpara fytyrës së të verbrës. 
– A do, atëhere, që të të them se përse vajta në banjo? – pyeti. Të dyja qëndruan pa folur deri sa Mina iu përgjigj vetë pyetjes së saj: – Vajta për të dhjerë. 
E verbra hodhi në kanistër të tre çe1sat e veckël. 
– Justifikim i bukur – mërmëriti duke u drejtuar për nga kuzhina.- Do të të kisha besuar po të mos ishte hera e parë që të dëgjoj të nxjerrësh nga goja fjalë vulgare. 
E ëma e Minës po vinte nga ana tjetër e korridorit, me një krah me degë trëndafilash plot gjemba. 
– Çfarë ka ndodhur – pyeti ajo. 
Jam e rrjedhur nga trutë – tha e verbra. – Por me sa duket askush nuk ka ndërmend që të më çojë në çmendinë, derisa të nis e të marr njerëzit me gurë.

përktheu Ivzi Koçi

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.