Kuptimi i Nirvanës në Budizëm: Karma dhe Dharma

Çfarë është karma? Nga sanskritishtja, karma do të thotë “veprim” dhe është një koncept thelbësor në shumë tradita dhe fe në juglindje, veçanërisht hinduizëm dhe budizëm. Karma funksionon gjatë shumë jetëve dhe, sipas ligjit të shkakut dhe pasojës, ajo transporton rezultatet pozitive ose negative të veprimit në kohë. Nëse një veprim i kryer është moral, pritet një rimishërim më pozitiv në jetën e ardhshme të njëpasnjëshme. Kjo lidhet me ciklin e vdekjes dhe rilindjes (në sanskritisht, samsara). Ajo ushqehet nga pasojat e veprimeve tona, që bëjnë që shpirti të rilindë në një trup të ri fizik, njerëzor ose jo njerëzor.

Një element tjetër qendror i shumë traditave të Azisë Juglindore është dharma. Për hinduizmin, ky është një term i gjerë që do të thotë ligj, detyrë ose moral. Dharma përfshin një nderim të përgjithshëm ndaj sistemeve të jetës, pasi formon rendin e natyrës, shoqërinë dhe moralin njerëzor. Për më tepër, dharma ka një lidhje specifike me letërsinë Vedike, tekstet e shenjta të hinduizmit të hershëm dhe, për rrjedhojë, me sistemin e kastës. Në fakt, ky ligj nuk është universalisht i zbatueshëm, por i referohet vetëm komunitetit kulturor të arianëve që kolonizuan Luginën e Indus, në mijëvjeçarin e 2-të para Krishtit.

Për secilën nga katër kastat (brahminët, luftëtarët, fermerët dhe shërbëtorët) dhe secilën nga katër fazat e jetës (student, burrë i martuar, vetmitar, asket) ekzistojnë detyra dhe norma të caktuara, pra një dharma specifike, e quajtur sva-dharma. Detyra Brahmine është të mësojë dhe të ushtrojë Veda, dhe të kryejë sakrifica dhe shërbime shenjtërore. Luftëtari fisnik duhet të sundojë, dhe fermeri kujdeset për bujqësinë dhe bagëtinë. Kasta e fundit duhet t’u shërbejë tre të sipërmeve. Shumë variante të rendit të jetës dhe dharma ekzistojnë brenda çdo kaste dhe në një nivel rajonal.

Për më tepër, dharma ka një vlerë fetare, sepse ka një lidhje me shpëtimin. Ai nuk ka një lidhje të drejtpërdrejtë me asnjë lloj teizmi, por përkundrazi mund të vlerësohet empirikisht nga mësimet Vedike ose nga një konsensus i përgjithshëm për atë që është e mirë. Kështu, Dharma është një model sjelljeje me rëndësi pozitive për arritjen e nirvanës në Budizëm. Veprat e bëra në emër të Dharma quhen karma. Ato mund të jenë pozitive (sipas dharma) ose negative (kundër dharma, adharma) dhe kanë ndikim në fatin e njeriut dhe të ardhmen e shpirtit. Megjithatë, shpëtimi përfundimtar nuk mund të arrihet vetëm duke arritur dharma, përkundrazi duhet ndjekur një rrugë tjetër.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.