Një vejushë – Gi de Mopasan

E lutëm sërish, e lutëm të gjithë dhe, pas shumë e shumë lutjesh, pranoi të na rrëfente historinë e unazës që mbante në dorë, të punuar me flokë, me flokë të verdhë, të bukur.

-Shpeshherë, tha,- më keni dëgjuar të flas për familjen Sanezhë, e cila sot është shuar tërësisht. Kam njohur shumë mirë tre trashëgimtarët e fundit dhe të tre vdiqën me të njëjtën mënyrë. Ja flokët e të fundit prej tyre! Ata, ishin njerëz të çuditshëm, mund të thuash të marrë, por bukur të marrë, të marrosur prej dashurisë. Të gjithë, pleq, të rinj, fëmijë, kishin brenda tyre një afsh të zjarrtë, vrulle të papërmbajtur, shpërthime të guximshme, që i shtynin në veprimet më të rrëmbyer, në adhurimet më absurde, deri në krim. Njerëzit thoshnin: ”I dashuruar si Sanezhë”. Flokë kaçurrelë, mjekër të zezë dhe ca sy të mëdhenj, shigjetat e të cilëve të shponin tej e tej dhe të mjegullonin në një mënyrë të çuditshme.

Gjyshi, ky që kam kujtimin e tij të vetëm, pas shumë aventurash, dyluftimesh dhe rrëmbimesh, që kishte bërë në rininë e vet, kur ishte gjashtëdhjetepesë vjeç, dashuroi të bijën e bashkëpunëtorit të tij. E njihja. Ishte një leshverdhë, e zbehtë, e sjellshme, një vajzë zëngadaltë, zëbutë, me një vështrim të ëmbël, aq të ëmbël si të Shën Mërisë. Plaku i pasur e mori në kështjellën e vet, u marros pas saj, deri në atë pikë sa nuk mund të rrinte larg saj as edhe një çast të vetëm. Vajza dhe mbesa e tij e quajtën një gjë krejt të natyrshme, pasi dashuria ishte një traditë në atë shtëpi. Përsa i përkiste dashurisë, nuk u bënte përshtypje asgjë.

Kur u thoshnin se u grindën, u ndanë ose u vranë ndonjëri apo ndonjëra për arsye se duheshin, thoshnin: ”Kushedi se ç’do të ketë ndodhur që arritën deri aty…” Asgjë tjetër. Përherë trishtoheshin kur dëgjonin drama dashurie. Edhe vrasje të ishte, nuk thoshnin gjë prej gjëje.

Papritur, një vjeshtë, një i ri, të cilin e kishte ftuar për gjueti, e rrëmbeu.

Plaku nuk u trondit aspak, sikur të mos kishte ndodhur asgjë. Por një mëngjes e gjetën të varur në kasolle, midis qenve. I biri i tij u var edhe ai në një dhomë të një hoteli në Paris, se e kishte braktisur një santeziane. La jetim një djalë dymbëdhjetveçar dhe një grua të ve, tezen time, motrën e sime më. Erdhën dhe ndenjën në pronat tona. Atëhere isha shtatëmbëdhjetëvjeçare. Nuk mund ta imagjinoni se sa fëmijë kureshtar dhe i zgjuar që ishte. Thua se kishte trashëguar gjithë flakën, gjithë pathosin, gjithë skajshmëritë e fisit të vet. Ëndërronte vazhdimisht dhe ecte i vetmuar orë të tëra midis radhëve të pemëve. Një vogëlush dymbëdhjetë vjeç! E këqyrja prej dritares sime tek ecte me hapa të rëndë, të menduar, me duar pas dhe i përkulur para… Herë-herë ndalonte dhe i ngrinte sytë e tij lart, sikur të shihte, sikur të ndjente, sikur të dinte gjëra jo të moshës së tij.

Shpeshherë në mbrëmje, pas ngrënies, kur kishte hënë, më thoshte: ”E, nuk shkojmë tani të ëndërrojmë pakëz, kushërirë?”.

Dhe shkonim të dy sëbashku në park. Ecnim, ecnim… Papritur ndalonte në ndonjë vend të shndritshëm, të argjenduar nga drita e hënës dhe më thoshte, duke më shtrënguar dorën: ”Shiko këtu, shiko! Por ti nuk më ndjen, e kuptoj. Nëse do të më ndjeje, do të ishim të lumtur. Duhet të dashurojë njeriu, të dashurojë, që të kuptojë se çdo të thotë…”. Qeshja padashur dhe e merrja në krahë djalin e keq që më dashuronte, që më adhuronte deri në vdekje. Herë tjetër, prapë, pasi hanim darkë, rrinte në gjunjët e nënës sime dhe e vinte t’i rrëfente ”histori dashurie”. Ajo, për të mos ia prishur qejfin, i rrëfente-çfarë tjetër, veçse përrallat e brezit të tij, që nuk kishin mbarim. I vogli entuziazmohej dhe hera-herës përplaste duart duke thënë:

”Edhe unë! Edhe unë! Unë di të dashuroj më mirë se ata!”.

E, pra, më bëri dashuriçka. Po me një ndjenjë të tillë, me të tillë pathos, sa nuk mund ta mbaja të qeshurit, se më dukej, ju them të drejtën, si një gjë qesharake. Çdo mëngjes, rregullisht, kisha lule të këputura prej tij dhe çdo mbrëmje, para se të ngjitej në dhomën e vet për të fjetur, më puthte dorën duke më thënë: ”Të dashuroj!”.

Oh, bëra gabim dhe vajtoj paprerë, nuk do ta shlyej dot tërë jetën, prandaj mbeta e pamartuar, vejusha e atij, me të cilin nuk ndërruam kurorë.

Nuk i jepja shumë rëndësi ndjenjës së tij, bile kënaqesha duke e ndezur akoma më tepër, e provokoja, i ngrija mendjen, sikur të kisha para meje ndonjë burrë, derisa ta çmendja fatkeqin djalë. Për mua ishte si një lojë, ndërsa për nënën e tij dhe timen, si një argëtim. Pa mendoni, vetëm dymbëdhjetë vjeç. Po a mundte kush, ju lutem, ta merrte seriozisht ndjenjën e një fëmije kaq të njomë? E përqafova me gëzim aq sa deshi, pastaj prapë e prapë,… e përse jo? Bile i shkrova edhe ca vargje të bukur, pasi ia lexova më parë nënës dhe tezes sime dhe qeshëm. Ai m’u përgjigj me ca letra të zjarrta, i kam ruajtur të gjitha me kujdes. E ruante të fshehtë dashurinë tonë, duke e mbajtur veten për burrë, ndërsa ne e merrnim për shaka… Por nuk duhej të harronim se ishte Sanezhë…

Kjo gjendje zgjati rreth një vit… Një mbrëmje në park, ra në gjunjë dhe, duke më puthur si i çmendur cepin e fustanit, më tha me pathos: ”Të dua, të dua deri në vdekje! Veç kujdes! Nëse më kundërshton, do të veproj si im atë!

Ti e di se çfarë bëri ai…”. Ato fjalë i tha me një zë të thellë e duke u dridhur. Shtanga në vend. Atëhere u ngrit dhe, duke ecur mbi majat e këmbëve, për të arritur deri tek veshi im, mërmëriti emrin tim ”Zeneviev”, aq ëmbël dhe butë, sa m’u ngjeth i gjithë shtati. ”Shkojmë, shkojmë!”, pëshpërita. Nuk tha asnjë fjalë, veçse më ndoqi pas. Por, kur mbërritëm, më ndaloi duke më thënë: ”Po ta them përsëri, nëse më kundërshton, do të vras veten… ta dish!”

Atëhere e kuptova se gjendja ishte e rrezikshme dhe e mblodha veten. Kur m’u ankua një ditë, i thashë: ”Aa,… tani je i madh për të bërë shaka dhe i vogël për të qenë serioz! Bëhu njëherë burrë…!”

Në vjeshtë e shpunë në një konvikt. Kur u kthye me pushime, më gjeti të fejuar. E kuptoi menjëherë, para se t’ia thosha unë dhe tetë ditët e para ishte aq i menduar, sa më vuri në mendime. Ditën e nëntë në mëngjes, sapo u zgjova, pashë nën derë një letër. E hapa me ankth, çfarë të shoh? ”Më kundërshtove, shkruante,- edhe pse e dije ndjenjën dhe vendimin tim. Dashke të vdes? Mirë. Eja tani, të lutem, pasi nuk dua të më gjejë tjetër njeri veç teje, në park, pikërisht aty ku të pata thënë vitin e kaluar se çfarë do të bëja nëse më kundërshtoje, eja dhe shiko lart!”. M’u duk një çmenduri.

U vesha shpejt e shpejt dhe renda si e marrë, thashë se më doli fryma para se të arrija. Shoh në tokë kapelen e tij të nxënësit, gjatë natës kishte rënë shi. Ngrita sytë lart… Diçka lëkundej midis degëve të pemës, se frynte një erë e marrë.

Nuk e di se çfarë u bë pas kësaj. Kur erdha përsëri në vete, isha në shtrat dhe tek jastëku më rrinte nëna ime. Më dukej se u zgjova nga një ëndërr e tmerrshme. ”Dhe… ku… është…?”, pëshpërita. Askush nuk m’u përgjigj. E kuptova, ishte e vërtetë!…

Nuk guxova ta shihja. Kërkova vetëm një tufëz nga flokët e tij të verdhë. Ja, është kjo këtu! Dhe lënesha e pafat zgjati dorën e saj të dridhur… Mandej fshiu disa herë lotët nga sytë e saj dhe tha: ”E prisha fejesën time, pa thënë shkakun përse dhe mbeta përgjithnjë e veja e atij djalit trembëdhjetëvjeçar…”.

Përktheu Iliaz Bobaj

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.