Oscar Wilde – Gjigandi egoist

Çdo mbasdite, ndërsa ktheheshin nga shkolla, fëmijët e kishin zakon të shkonin dhe të luanin në kopshtin e Gjigandit.
            Ishte një kopësht i madh dhe i mrekullueshëm, me një bar të butë e jeshil. Këtu atje mbi barin jeshil kishte lule të bukura si yjet, dhe kishte edhe dymbëdhjetë pemë pjeshke që në pranverë shpërthenin në një lulëzim delikat rozë dhe në vjeshtë ngarkohej me fruta. Zogjtë qëndronin mbi pemë dhe këndonin kaq ëmbël sa që fëmijët ndalonin lojën e tyre për t’i dëgjuar. “Sa të lumtur që jemi këtu!” thërrisnin ata.
            Një ditë Gjigandi u kthye. Ai kishte shkuar t’i bënte një vizitë një kuçedre nga Kornuoll, ku kishte qëndruar shtatë vjet. Pas shtatë vjetësh, pasi i kishte thënë të gjitha ato që mund të thoshte sepse bisedat i kishte të pakta, vendosi të kthehej në kështjellën e tij. Kur mbriti pa fëmijët që luanin në kopësht.
            – Çfarë po bëni këtu, – u bërtiti ai me një zë shumë të vrazhdë, dhe fëmijët ja mbathën të frikësuar.
            – Kopështi im, është kopështi im, – tha Gjigandi, – gjithkush mund ta kuptojë këtë, dhe unë nuk do të lejoj askënd që të lozi aty veç meje. – Kështu ai ndërtoi një mur të lartë rrotull kopshtit dhe vuri një tabelë.

 

Ndalohet kalimi.
Kundravajtësit do të dënohen.
Ai ishte një Gjigand shumë egoist. Fëmijët e shkretë nuk kishin ku të luanin. Provuan të luanin në rrugë, por rruga kishte shumë pluhur dhe gurë, dhe ata nuk e pëlqenin këtë gjë. Ata i vinin rrotull murit pas mësimit dhe flisnin për kopshtin e bukur që ishte brenda. “Oh, sa të lumtur që ishim brenda!” i thoshin njeri tjetrit.
            Pastaj pranvera erdhi dhe vendi kishte pak lulëzime dhe pak zogj. Vetëm në kopshtin e Gjigandit ishte akoma dimër. Zogjtë nuk e vrisnin mendjen të këndonin aty sepse nuk kishte fëmijë, dhe pemët harruan të lulëzonin. Dikur një lule e bukur nxorri kokën nga bari, por kur pa tabelën i erdhi kaq keq për fëmijët saqë hyri në tokë menjëherë, dhe vajti të flejë. Të vetmit njerëz që ishin të kënaqur ishin Bora dhe Ngrica. “Pranvera e ka harruar këtë kopësht,” thirrën ata, “kështu që ne do të jetojmë këtu gjatë të gjithë vitit.” Bora e mbuloi barin me mantelin e saj të bardhë, kurse Ngrica pikturoi të gjitha pemët me argjënd. Pastaj ata ftuan edhe Erën Veriore që të rrinte me ta, dhe ai erdhi. Ai vet ishte i veshur me pellush dhe ulërinte gjatë të gjithë ditës rrotull kopshtit, dhe rrëzonte kaposhët e oxhaqeve. “Ky vend është ideal,” tha ai. “Duhet ta ftojmë edhe Breshërin që të vijë për vizitë.” Kështu Breshëri erdhi. Çdo ditë nga tre orë ai zhurmonte me rrapamë mbi çatinë e kështjellës derisa theu pjesën më të madhe të rrasave, dhe pastaj vraponte rrotull kopshtit me të gjithë shpejtësinë që kishte. Ishte i veshur në gri dhe frymën e kishte si akull.
            – Nuk e kuptoj se përse u vonua Pranvera, – tha Gjigandi ndërsa u ul pranë dritares dhe pa jashtë kopshtin e tij të bardhë dhe të ftohtë. – Shpresoj që moti të ndryshojë.
            Por Pranvera nuk erdhi kurrë, as Vera. Vjeshta i mbushi pemët kudo me fruta të arta, por jo në kopshtin e Gjigandit. “Ai është shumë egoist,” tha ajo. Kështu që në kopshtin e tij ishte gjithmonë Dimër, dhe Era Veriore, dhe Breshëri, dhe Ngrica, dhe Bora vallëzonin rrotull e mes pemëve.
            Një mëngjes, Gjigandi po rrinte zgjuar, shtrirë mbi krevat, kur dëgjoi muzikë të bukur. Kaq ëmbël tingëlloi në veshët e tij saqë mendoi se duhet të ishin muzikantët e Mbretit duke kaluar aty pranë. Në fakt ishte vetëm një gushkuq i vogël që këndonte jashtë dritares së tij. Kishte kaluar kaq shumë kohë qysh se ai kishte dëgjuar për herë të fundit një zog të këndonte në kopshtin e tij, saqë atij ju duk muzika më e mrekullueshme në botë. Pastaj Breshëri ndaloi së vallëzuari mbi kokën e tij, dhe Era Veriore pushoi së ulurituri dhe një parfum erëmirë erdhi tek ai nga dritarja. “Besoj se më në fund erdhi Pranvera,” tha Gjigandi dhe, pasi kërceu nga krevati, vështroi jashtë.
            Po çfarë pa?
            Pa një pamje të mrekullueshme. Nëpërmjet një vrime në mur, fëmijët kishin hyrë dhe ishin ngjitur nëpër degët e pemëve. Në çdo pemë që mund të shihte, ishte një fëmijë i vogël mbi të. Dhe pemët ishin kaq të gëzuara që i kishin fëmijët sa ato ishin mbuluar me lulëzim dhe tundnin krahët butësisht mbi kokat e fëmijëve. Zogjtë fluturonin dhe cicëronin gjithë hare, kurse lulet kishin nxjerrë kokat nga bari jeshil për të parë dhe qeshnin. Ishte një skenë mallëngjenjëse. Vetëm në një qoshe ishte dimër. Ishte qoshja më e largët e kopshtit dhe atje ishte një djalë i vogël, i cili ishte kaq i vogël saqë nuk i arrinte dot degët e pemës dhe i vinte rrotull duke qarë me hidhërimë. Pema e shkretë ishte akoma e mbuluar me ngricë dhe dëborë, dhe Era Veriore frynte dhe ulurinte rrotull saj. “Ngjitu, djalë i vogël,” i thoshte Pema, dhe i përkulte degët poshtë, por djali ishte shumë i vogël për t’i arritur.
            Zemra e Gjigandit shkriu kur e pa këtë skenë. “Sa egoist që kam qënë, “ tha ai, “tani e di se përse Pranvera nuk vinte dot këtu. Do ta ve atë të vogël të gjorë mbi pemë, dhe pastaj do të shemb murin dhe kopshti im do të jetë kopshti i lojërave të fëmijëve përgjithmonë.” Atij i vinte me të vërtetë keq për çfarë kishte bërë.
            Kështu zbriti poshtë shkallëve, hapi derën me shumë ngadalë dhe doli jashtë në kopësht. Por kur fëmijët e panë, u trëmbën kaq shumë sa ja mbathën menjëherë dhe kopshti u bë përsëri dimër. Vetëm djali i vogël nuk vrapoi, sepse sytë i kishte të mbushur me kaq shumë lot saqë nuk e pa Gjigandin që po vinte. Gjigandi i shkoi pa u ndjerë nga prapa, e ngriti me kujdes dhe e vendosi në pemë. Pema shpërtheu menjëherë në lulëzim, dhe zogjtë erdhën dhe ja filluan këngës aty. Djali i vogël hodhi duart rreth qafës së Gjigandit dhe e puthi. Fëmijët e tjerë, kur panë se Gjigandi nuk ishte më mizor, u kthyen me vrap dhe me ta u kthye edhe Pranvera. “Tani, është kopshti juaj, fëmijë të vegjël,” tha Gjigandi, dhe mori një vare të madhe dhe e rrëzoi murin poshtë. Kur njerëzit po shkonin në Pazar nga dreka, ata panë Gjigandin se si lozte me fëmijët në kopshtin më të bukur që kishin parë ndonjëherë.
            Ata luanin gjatë të gjithë ditës dhe në mbrëmje shkonin tek Gjigandi për t’i thënë mirëupafshim.
            – Po ku është ai shoku juaj i vogël? – pyeti ai, – ai djalka që e ngjita në pemë. Gjigandi e kishte fëmijën më të preferuar sepse ai e kishte puthur.
            – Nuk e dimë, – thanë fëmijët, – ka ikur.
            – I thoni që të vijë nesër, – tha Gjigandi.
            Por fëmijët thanë se nuk e dinin se ku jetonte, dhe nuk e kishin parë kurrë më parë. Gjigandi u trishtua shumë.
            Çdo mbasdite, kur shkolla mbaronte, fëmijët vinin dhe luanin me Gjigandin. Por fëmija i vogël, të cilin ai e donte shumë, nuk u pa më. Gjigandi ishte i mirë me të gjithë fëmijët, megjithatë e merrte malli për shokun e parë të vogël, dhe dendur fliste për të, “Oh, sa do të doja tashikoja!”
            Vite kaluan, dhe Gjigandi po plakej dhe dobësohej. Tshmë ai nuk mund të loste më, kështuqë rrinte në një kolltuk të madh dhe vështronte fëmijët tek luanin, dhe admironte kopshtin e tij. “Unë kam shumë lule,” thoshte ai, “por fëmijët janë lulet më të bukura mbi gjithçka.”
            Një mëngjes dimri, Gjigandi pa nga dritarja ndërsa po vishej. Ai nuk e urrente më Dimrin tani, sepse ai e dinte që Pranvera ishte thjesht në gjumë, dhe lulet po pushonin.
Papritur fërkoi sytë gjithë habi dhe nuk e hiqte vështrimin që andej. Ishte vërtet një pamje e mrekullueshme. Në qoshen më të largët të kopshtit ishte një pemë e mbuluar me lule të bardha të mrekullueshme. Degët i kishte florir dhe fruta të argjendë vareshin prej tyre dhe nën të qëndronte djaloshi i vogël që ai e donte shumë.
            Gjigandi vrapoi poshtë shkallëve me një gëzim të madh dhe doli në kopësht. Nxitoi mespërmes barrit dhe ju afrua fëmijës. Dhe kur u afrua shumë, fytyra ju skuq nga inati, dhe tha:
            – Kush ka guxuar që të të plagosë ty?
            Sepse në pëllëmbët e djalit të vogël dukeshin shenjat e dy gozhdëve, po ashtu edhe tek këmbët e tij të vogla.
            – Kush guxoi e të lëndoi ty? – bërtiti Gjigandi, – më thuaj, që të marr shpatën e madhe e ta masakroj.
            – Jo, – foli fëmija, – po këto janë plagët e Dashurisë.
            – Kush je ti? – pyeti Gjigandi dhe një adhurim i madh papritur e mbushi, dhe u gjunjëzua përpara fëmijës së vogël.
            Fëmija i buzëqeshi Gjigandit dhe i tha: “Ti më le të luaja një herë në kopshtin tënd, sot ti do të vish me mua në kopshtin tim, në Parajsë.”
            Kur fëmijët vrapuan për tek kopshtë atë mbasdite, e gjetën Gjigandin të shtrirë të vdekur nën pemë, i gjithi i mbuluar me petale të bardha.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.