Ridvan Dibra – Koha AntiRoman

1. Me nje traste aspak te leshte para kembeve – mbushur ding me libra dhe jo me balte Bune a gure Rozafati, ngjeshur ne nje makine qe “perpin rrugen si harusha” e troshitet me keq se varkat ne Liqenin e trazuar, i kthej shpinen Shkodres sime “provinciale” “Zot i Madh, sa guxim duhet ta quash te tille qytetin tim te lindjes!) tamam aty ku “zhduket Buena nen nji koder, zhduket Drini nen nji mal”; synimi: te arrij sa me shpejt ne Metropol.

Dje bera nje kerkim neper te gjitha librarite e qytetit tim: nuk ishte shitur asnje prej librave te mi. Librat tuaj jane teper te avancuar per lexuesit provinciale te qytetit tone, me kishte ngushelluar njeri prej librashitesve. “Duhej te ishte zgerdhire, sapo i kisha kthyer shpinen. Hamendje e imja. Rd). Kurse une i kisha thene vetes “per te njeqindten here): Askush nuk eshte profet ne vendin e vet. Dhe ne cast kisha marre vendimin e rendesishem: ta mesyj Metropolin! Bashke me librat e mi.

Dhe ja ku jam ne Rruge te Madhe.

2. Pershendetjes sime te pervuajtur e plot politese “Pppp), librashitesi i njeres prej librarive ne qender te Metropolit i pergjigjet pertueshem “pp) sapo dallon trasten e fryre mbi shpinen time.

“Libra?”

“Libra”, pergjigjem me ze te mekur dhe nje ndjesi e lehte frike me perfshin te terin, thua se ai perballe meje ka zbuluar “nje arme pa leje” e qe une e mbaj te fshehur diku nen xhaketen time postmoderne.

“Te tute?”

“Te mite”. Ul trasten para kembeve dhe mbushem me fryme.

“Jo, ngarkoji prape”, thote rrufeshem librashitesi dhe tregon me gisht trasten para kembeve te mia. “Nuk kam vend. Dollapi i Letersise Shqipe “DLSH. Shkurtim i imi. Rd) eshte plot. Sa s’po thyhet”.

Ashtu i kerrusur nen peshen e librave te mi, bej dy hapa para, mandej nje mbrapa dhe me pas tre te tjere perpara, derisa gjendem ngjitur me raftin e Letersise Shqipe. Librashitesi kishte pasur te drejte: aty nuk ka vend as per librin e holle te nje fillestari dhe jo me per romanin tim te parafundit, qe i kalon te 300 “treqind) faqet. Dy sirate e eperme te DLSH-se i kishin zene veprat “tregime, novela, romane, ese, biografi, drama, poezi, studime, perkthime, analiza etj. etj.) e shkrimtarit shume te mirenjohur KB; siraja e trete ishte e tera per zonjushen P., e cila, qe me librin e saj te pare, kishte zgjuar interesim te pazakonte nder lexuese e lexues; siraja e fundit, domethene e katerta, ishte prone e dy “2) zonjave te nderuara, YZ dhe XHZH, te cilat shkruanin dhe botonin thjesht per inat te njera – tjetres.

“Ndoshta gabohem, por njefare zgjidhjeje mund te kete”, belbezova une.

“Per shembull?”. Toni i librashitesit vazhdonte te ishte aspak miqesor. Une bera nje hap mbrapa dhe fola me ze te dridhur:

“Ndoshta – ndoshta mund te ngjeshet pak KB-ja. Dy sira vetem per te jane pak si shume… ndshta i moshuar eshte klasik tashme veper e mbyllur… te gjitha ribotime… edhe lexuesit gjithe jeten ndoshta vetem nje sira… vend per te tjeret…”

“Kurren e kurres!”, sokelliu librashitesi. “As mos e co neper mend. DLSH-ja nuk ka kuptim pa KB-ne. KB-ja eshte nderi i DLSH-se. E kerkojne dhe e blejne lexuesit. Si buken! Sidomos ata te moshes 40-60 vjec. Kupton? Tjeter ide?”

“Hem si te them ndoshta mund te bashkoheshin ne nje sira zonjusha P. me zonjat e nderuara YZ dhe XHZH si te thuash grupim mbi baza seksi fitojme nje sira te lire”

“Ne asnje menyre!”, uleriu prape librashitesi. “Nuk ka kurrfare “kkk) sensi ajo qe thua ti. Bile eshte paragjykim. Paragjykim i paster ndaj letersise qe bejne femrat. E perlajne lexuesit. Sidomos ata te moshes 20-40 vjec. Si buken!”

“E misert?”. “”Pasiguria ime po anonte kercenueshem nga mllefi”. Varg i Rich-it. Rd.).

“Nuk kuptoj”

“Te grunjta ishin veprat e KB-se”.

“Po tallesh?”

“Aspak! Sepse ju po merrni rolin e pamerituar te nje kritiku…”

“T’i kam dhjere kritiket! Ku i ke?”

” si dhe ate te nje sociologu letersie”.

“T’i kam dhjere edhe ata! Ku jane?”

Nuk fola me. Shtrengova trasten fort dhe bera te dal. Librashitesi, i penduar si duket per fjalet e fundit “”Jetoj sepse ende di te pendohem”. Thenie e s’dikujt e mbetur ne kujtese. Rd.), foli qe pertej banakut:

“Ej ti, shkrimtar vendi! Je i mirepritur nese sjell perkthime. Edhe libra per kalamaj. Me ilustrime. E kupton vete… nuk ecen letersia shqipe”

“Po sikur t’ia veme drynin? Ta mbyllim per disa vjet?”

“Ke? Librarine?”

“Jo. Letersine Shqipe”.

Librashitesi filloi te shante prape. Ndoshta mua. Ndoshta Letersine Shqipe. Por une nuk ia vura veshin. Shtrengova trasten edhe me fort dhe dola ne Rruge te Madhe.

3. Pas kerkimesh jo pak te mundimshme neper rruget e zhurmeshme te Metropolit, ia dola me ne fund te gjej nje lokal qe nuk frekuentohej as prej shkrimtarve dhe as prej artisteve. “Pyetjes “a eshte shkrimtari artist?”, e cila behet sa here qe vihen prane keto dy emertesa, do t’i pergjigjem ne ndonje rast tjeter. Shenim i imi. Rd.). Zura njeren prej qosheve dhe u leshova ne karrige. Trasten me libra e vura mes kembeve. Hodha syte perreth: ne lokal nuk kishte asnje klient tjeter. Isha vetem. Krejt vetem! “”I dorezohem vetmise me etshem se puthjes”. Varg i nje poeti anglo-sakson, ne perkthimin e kolegut tim ON. Shenim i imi. Rd.).

“Me se mund ta kenaq zoterine?”

“Kafe! Jap gjithe boten per nje kafe”.

“Boten apo letersine?”

Vetem atehere ngrita koken dhe i kushtova vemendje kamarierit: ngjasonte cuditshem me Umberto Eco-n, semiologun e shkrimtarin e njohur “ose shkrimtarin e semiologun e njohur): po ajo koke e rrumbullt, po ajo mjeker e dendur gjithandej neper fytyre, po ato sy te qeshur e te zgjuar, po

“E di se ia ke keputur koken nje koke te madhe?”

“Une atij apo ai mua?”. Kamarieri qeshi me ze te larte dhe u nis drejt banakut. Une ndeza nje cigare dhe u shtriqa kendshem “shtrq). Ishin te gjitha gjasat “”ju nuk keni gjasa, sepse cuni eshte vetem i imi”, kendonte nga ekrani perballe nje bukuroshe lleregjiegjithckatjeterzbuluar) qe librari i pakmeparshem te greisej honeve te harreses. “Kujtesa eshte thjesht emocionale, thoshte nje kolegu im, qe kishte vdekur para 200 vjetesh). Kamarieri u kthye pas pak. Mbi tabakane trekendeshe, domethene postmoderne, mbante dy filxhane kafeje.

“A mund ta pi kafene me ju, zoti Brida?”

“Si, ju me njihni?”. Toni im ishte me shume se habitor.

“Njoh disa prej librave tuaj”. Kamarieri u ul perballe meje dhe ndezi nje cigare. “Nuk ndiheni i lumtur qe takoni nje lexues tuajin?” “Ndihem i rilindur, sa here qe i takoj lexuesit e mi. Deklarate e nje shkrimtari te njohur shqiptar. Mosha: rreth 60 vjec).

“Nuk besoj se eshte lumturi e madhe te kesh nje lexues kamarier”, thashe une kinse me shaka “kmk).

“Edhe kur ai kamarier eshte diplomuar per Semiotike Konstruktive dhe Poststrukturalizem Dekonstruktivist?” “Korsivet, ne kete rast, jane te folesit).

Edhe pse e degjoja per here te pare nje disipline te tille letrare, e pashe kamarierin tim me respekt te fshehur. Mpreha sa munda mendjemprehtesine time “mmmm) dhe formulova kete pyetje:

“Nuk ndiheni i penduar qe keni harxhuar kohe me librat e mi?”

“Ne fillim jo. Atehere kur librat tuaj ishin taksur per lexuesin e nivelit te pare, ate semantik”

“Qe do te thote?” “Kete pyetje e mora te gatshme nga media audiovizive. Shenim i imi. Rd).

“Atehere me interesonte thjesht cka thuhet”.

“Me pas u penduat?”

“Jo. As atehere kur librat tuaj ishin taksur per lexuesin e nivelit te dyte, ate estetik”.

“Qe do te thote?” “Shih sqarimin e pakmesiperm. Prape shenim i imi. Rd).

“Atehere me interesonte thjesht si thuhet”.

“Dhe ne fund?”

“Po. Tashti qe librat tuaj jane taksur per lexuesin e nivelit te trete, ate semantiko – estetik”.

“Qe do te”

“Ju duhet te vdisni Divran Brida! Qe te ringjallet lexuesi i vdekur”.

“Une te vdes? Ne djall lexuesi! Edhe nivelet e leximit!”

Kamarieri im qeshi me te madhe dhe iku duke me lene prape vetem. Une u ndjeva thjesht i lodhur. Mbi tryeze mbeshteta berrylet. Mbi ta koken time. Dhe…

4. nje pantere “cuditerisht ne ngjyre te verdhe), e rrethuar gjithandej nga lloj-lloj papastertishe e hedhurinash, rri e strukur ne kafazin e cirkut. Asgje nuk ka mbetur nga shkelqimi, forca, bukuria, rinia, gjalleria e mrekullia e saj. Trupi i dobesuar e brinjet e dala, gezofi i vyshkur e pa ndricim, syte e thare e pa shkelqim, gjoksi i shterur e i varur, gjymtyret e mpakura e te lakuara jo vetem qe nuk joshin me, por i neverisin ata pak kureshtare qe provojne te afrohen te hekurat. Dikur, dekada me pare, ishin te panumurt adhuruesit e panteres, te cilet zinin radhen para kafazit qe ne mengjes heret dhe nuk largoheshin prej aty pa rene mbremja.

Njeri prej drejtuesve te cirkut kerkoi te dinte nga kujdestaret se pse lihej i paperdorur ai kafaz aq i mire. Rremuan me shkopinj neper kashten e piste brenda kafazit, derisa dalluan panteren e drobitur. “Ende ketu, ti?” pyeti drejtuesi. “Kur dreqin ke ndermend te shporresh?”. “Me falni te gjithe!”, peshperiti pantera aq lehte, sa u degjua vetem prej drejtuesit qe kishte vene veshin te hekurat. “Sigurisht”, tha drejtuesi dhe i ra ballit me gisht per t’u treguar kujdestareve se ne cfare gjendjeje qe ajo kafshe, “te falim”. “Une gjithmone kam dashur qe ju ta admironit mrekullie time”, tha pantera e drobitur. “Ne e admirojme ate”, tha drejtuesi me miresi. “Por ju nuk duhej ta admironit ate”, tha pantera e drobitur. “Mire pra, atehere nuk e admirojme”, tha drejtuesi. “Po pse nuk duhet ta admirojme?”. “Sepse une jam viktime e ketij admirimi, nuk mund te rroj pa te”, tha pantera e drobitur. Keto ishin fjalet e saja te fundit, ndersa ne syte qe shuheshin mbeti kembengulja e forte por jo me krenare se ajo vazhdonte te ishte ne qender te vemendjes.

“Mire, pastrojeni!”, urdheroi drejtuesi dhe kujdestaret e groposen panteren, kashten, hedhurinat e gjithcka tjeter. Ne kafaz futen nje Artist te Ri. Edhe me i pavemendshmi e ndjente risine e kesaj krijese te zbutur, qe sillej krenar brenda kafazit. Artisti ishte ne forme. Ushqimet qe pelqente e kerkonte, kujdestaret ia sillnin menjehere. Admirues te shumte u mblodhen sakaq rrotull kafazit dhe…

“Ej, xhaxho!”. Hap syte i trembur. Kam dremitur dhe kam pare ne enderr TREGIMIN e Francit te gjore. “Me i miri i te gjitha kohrave. Thjesht konsiderate e imja. Rd). Fundin e Tij. Vecse kokeposhte. “Nuk je ne hotel ketu. Paguaj dhe qerohu!”.

Mbi dy supet e mi rendojne rendshem dy gjera te llahtarshme: te stermdha e te djersitura. Paguaj. Per vete. Edhe per kamarierin. Lexuesin tim. Ngrihem. Hedh mbi shpine trasten. Me librat e mi. Dal jashte. Prape ne Rruge te Madhe.

5. Idete e medha gjithmone me kane lindur ne Rruge te Madhe. Keshtu me ndodh edhe kesaj here: kujtohem per ftesen e njerit prej televizioneve te Metropolit, ftese te cilen, deri me tash, e kam refuzuar paturpsisht. “Dhe kam kurajon te kerkoj mirekuptim prej lexuesit tim kur ai s’ma ka pare surratin qofte edhe njehere te vetme Reflektim i imi. Rd). Capitem drejt burimit te fteses. Trasta rendon rendshem mbi shpinen time. Diku prane dalloj nje kazan hedhurinash dhe sakaq ne trurin tim feks nje tjeter ide. Heq trasten nga shpina dhe tinzash, pa u vene re nga ndokush, e le aty. Ne kthim, pa asnje dyshim “rastesor ky rimim. Shenimi im), trasten me librat e mi do ta gjej prape aty.

Ne televizionin “Kozmos” me priten si Djalin Plangprishes: me qortim “kush je ti qe refuzon ftesat tona, te tjeret na luten etj.) dhe me dashuri “dyshimi im: i kane mbaruar gjithe shkrimtaret metropolitane). Me sajdisin me nje kafe dhe me sqarojne se intervistat nuk paguhen. Nuk them gje. Me pas me urdherojne te futem ne studio. Hyj aty dhe pres gjate. Derisa vjen gazetarja. E shoh dhe shtangem “shshsht): eshte nje biondine e hatashme – vjele, me siguri, nga konkurset mbarekombetare te miss-eve; gjoksi i saj i mrekullueshem, thuajse i zbuluar, e detyron te hepohet paksa drejt meje. Une djeresij e coroditem me gjithsejt. Gjithcka qe kisha menduar t’u them lexuesve te mi te dashur, behet lemsh e peshtjellohet ne trurin tim. Roland Barti ka mjekren e Umberto Ekos dhe ngre tezen e vdekjes se lexuesit. Tomas Pinconi i lutet nje gazetareje “biondine) per interviste, kurse Norman Mejler ben te kunderten, i iken asaj. Dekonstruktivisti Derrida ngacmon me fjale e duar Kristeven, e cila, kinse shperfillese, kembengul rreth pavaresise se tekstit. Borhesi perserit se gjithe jeten ka lexuar vetem nje liber, ndersa Kadareja perbetohet rreth shenjterise se tekstit letrar. Tahar Ben Zhellun… kurse Danillo Kish

“Gati! Fillojme!”, bertet regjizorja “biondine). Behu burre, d.m.th. shkrimtar, i them vetes. Perqendrohem sa mundem dhe rrekem t’i mbledh disi thneglat e mendimeve. azetarja flet plot epsh dhe siguri. Gjera te pergjithshme thote, ato qe thuhen ne cdo fillim. Une guxoj dhe ia hedh syte prape: dritat e ndricuesve kryqezohen e sajojne lodra te mrekullueshme mbi gjoksin e saj te zbuluar. Coroditem perseri. E humbas edhe ate pak siguri qe sapo kisha fituar. Gazetarja kthehet e tera nga une dhe e cel biseden:

“Do te ishte me shume interes per teleshikuesit tane e qe jane njekohesisht edhe lexuesit tuaj, te dinin sa te dashura ka, aktualisht, zoti Brida?”

“Asnje!”, pergjigjem une thuajse mekanikisht e triumfalisht. Tashti eshte radha e gazetares te coroditet: as qe e ka imagjinuar pergjigjen time. E shoh sesi ben levizje te pakontrolluara “me ndermend panteren e KAFKES ne kafaz) dhe trazon letrat para vetes. Pyetjet e saja ngaterrohen. Po keshtu edhe pergjigjet e mia. Mes nesh nuk ka kurrfare mirekuptimi “nknknk), thua se u perkasim dy planeteve te ndryshem. Keshtu deri ne fund, d.m.th. derisa plotesohet minutazhi i caktuar. E zhgul mikromikrofonin “thua se heq nje akrep te zi) nga jaka e xhaketes sime postmoderne dhe marr fryme i lehtesuar. Regjizorja afrohet dhe me sheh thuajse me neveri.

“E ke dhjere”, me thote. Mua me ndermendet librashitesi. Edhe pantera. Edhe ata pak lexues qe duhet t’i kem zhgenjyer perfundimisht.

Dal jashte. Prape ne Rruge te Madhe.

6. Kam marre Rrugen e Kthimit. Druhem ta pohoj “pohime te tilla nuk jane ne nderin e shkrimtarit bashkekohor), porse nje vel i holle malli me ka mbeshtjelle te terin. Mall per Shkodren time dhe provincializmin e saj. Ose per dicka tjeter. Mall te cilin, per turpin tone!, kemi turp t’ia pohojme vetes. Sidomos te tjereve. Mall per te thjeshten. Te verteten. Te pabujen. Thelbin. Qe, ndoshta, ruhet ndokund i pacenuar. “”Me lini ne strehezen time te qete/te qesh me boten budallaqe”. Varg i nje poeti frankofon, ne perkthimin e kolegut tim NO. Shenim i imi. Rd.).

Diku nga fundi i Rruges, tamam aty ku “zhduket Buena nen nji koder, zhduket Drini nen nji mal”, kujtohem per trasten me librat e mi: i kam harruar ne Metropol, te kazani i hedhurinave. Trishtohem. Por vetem per pak caste. Sepse “ashtu si perhere) e ngushelloj veten: ndoshta, fale nje rastesie fatlume, ate traste e gjen ndonjeri prej lexuesve te mi.

Ndihem i drobitur. Mbyll syte dhe dremis.

koha jone.

————————————

PËRRALLAT E MUZGUT ( Dhjetë parabola)

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.